زهوار پنجره چیست و چه زمانی باید تعویض شود؟

زهوار پنجره یکی از قطعاتی است که معمولاً تا زمانی که مشکلی برای پنجره پیش نیاید کمتر کسی به آن توجه می‌کند. اما همین قطعه باریک وظیفه مهمی در نگه داشتن شیشه، آب‌بندی مناسب و حفظ عملکرد پنجره دارد.

اگر زهوار آسیب ببیند یا از جای خود خارج شود ممکن است شیشه لق شود، صدای بیرون بیشتر به داخل منتقل شود یا حتی آب و گردوغبار از اطراف شیشه نفوذ کنند.

بسیاری از افرادی که با مشکلاتی مانند لرزش شیشه، شکستن زهوار یا کاهش عایق‌بندی پنجره روبه‌رو می‌شوند تصور می‌کنند باید کل پنجره را تعویض کنند. در حالی که در بسیاری از موارد تعویض همین قطعه می‌تواند مشکل را برطرف کند و هزینه تعمیر را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد.

#زهوار پنجره چیست؟

زهوار قطعه‌ای باریک از جنس UPVC، آلومینیوم یا چوب است که در لبه داخلی پروفیل پنجره نصب می‌شود و شیشه را در جای خود ثابت نگه می‌دارد. این قطعه معمولاً به‌صورت کلیپسی یا فشاری روی پروفیل قرار می‌گیرد و امکان باز کردن و نصب مجدد آن بدون آسیب به قاب پنجره وجود دارد.

برخلاف تصور بسیاری از افراد زهوار تنها یک قطعه تزئینی نیست. اگر این قطعه وجود نداشته باشد شیشه به‌درستی داخل قاب قرار نمی‌گیرد و در برابر لرزش، ضربه یا تغییرات دمایی پایداری کافی نخواهد داشت.

در پنجره‌های دوجداره زهوار علاوه بر نگهداری شیشه به حفظ فشار مناسب روی لاستیک‌های آب‌بندی کمک می‌کند. به همین دلیل سلامت آن روی عملکرد عایق صوتی و حرارتی پنجره نیز تاثیر مستقیم دارد.

#زهوار پنجره چه وظایفی دارد؟

شاید در نگاه اول نقش زهوار فقط نگه داشتن شیشه به نظر برسد اما در عمل چند وظیفه مهم را هم‌زمان انجام می‌دهد.

مهم‌ترین وظیفه آن ثابت نگه داشتن شیشه است. اگر زهوار به‌درستی در جای خود قرار نگرفته باشد شیشه هنگام باز و بسته شدن پنجره حرکت می‌کند و به مرور زمان احتمال ترک خوردن یا شکستن آن افزایش پیدا می‌کند.

وظیفه دیگر زهوار کمک به آب‌بندی پنجره است. این قطعه باعث می‌شود لاستیک‌های دور شیشه تحت فشار مناسب قرار بگیرند و فاصله‌ای میان شیشه و قاب باقی نماند. نتیجه این موضوع کاهش ورود باد، گردوغبار و رطوبت به داخل ساختمان است.

از طرف دیگر زهوار در حفظ عملکرد عایق صوتی پنجره نیز نقش دارد. در برخی بازدیدهای فنی مشاهده می‌شود که دلیل ورود صدای خیابان نه خرابی شیشه دوجداره، بلکه شکستن یا نصب نادرست زهوار بوده است. پس از تعویض زهوار و تنظیم مجدد شیشه مشکل تا حد زیادی برطرف شده است.

#تفاوت زهوار با لاستیک آب‌بندی پنجره

یکی از اشتباهات رایج این است که زهوار با لاستیک دور شیشه یکسان در نظر گرفته می‌شود در حالی که این دو قطعه وظایف متفاوتی دارند.

لاستیک آب‌بندی قطعه‌ای انعطاف‌پذیر از جنس EPDM یا TPE است که برای جلوگیری از نفوذ هوا، آب و گردوغبار استفاده می‌شود. اما زهوار یک قطعه سخت است که شیشه را در جای خود نگه می‌دارد و فشار لازم را روی لاستیک آب‌بندی ایجاد می‌کند.

به زبان ساده اگر لاستیک حذف شود پنجره آب‌بندی مناسبی نخواهد داشت. اگر زهوار حذف شود حتی خود شیشه نیز در جای خود ثابت نمی‌ماند.

به همین دلیل هنگام بررسی مشکلات پنجره باید ابتدا مشخص شود ایراد از زهوار است یا از لاستیک آب‌بندی زیرا روش تعمیر این دو کاملاً متفاوت است.

#زهوار پنجره دوجداره چه تفاوتی با مدل‌های معمولی دارد؟

در زهوار پنجره دوجداره دقت ابعادی اهمیت بسیار بیشتری دارد. ضخامت شیشه‌های دوجداره از شیشه‌های معمولی بیشتر است و به همین دلیل زهوار باید متناسب با ضخامت واحد شیشه انتخاب شود.

اگر زهوار بزرگ‌تر یا کوچک‌تر از اندازه استاندارد باشد ممکن است شیشه تحت فشار نامتعادل قرار بگیرد یا به اندازه کافی مهار نشود. هر دو حالت می‌توانند در بلندمدت باعث آسیب دیدن شیشه یا کاهش عملکرد عایق پنجره شوند.

در پنجره‌های دوجداره تولیدکنندگان معمولاً برای ضخامت‌های مختلف شیشه، زهوار‌های اختصاصی طراحی می‌کنند. به همین دلیل هنگام تعویض استفاده از قطعه‌ای که دقیقاً با نوع پروفیل و ضخامت شیشه سازگار باشد اهمیت زیادی دارد و نباید صرفاً بر اساس ظاهر زهوار دیگری جایگزین شود.

#زهوار پنجره آلومینیوم چه ویژگی‌هایی دارد؟

زهوار پنجره آلومینیوم از نظر ساختار با نمونه‌های مورد استفاده در پنجره‌های UPVC تفاوت دارد. این زهوار‌ها معمولاً از پروفیل آلومینیومی اکسترود شده ساخته می‌شوند و استحکام بالایی در برابر فشار و تغییر شکل دارند.

به همین دلیل در ساختمان‌های اداری، تجاری و پروژه‌هایی که از پنجره‌های آلومینیومی استفاده شده این نوع زهوار رایج‌تر است.

یکی از نکاتی که هنگام تعویض زهوار آلومینیومی باید به آن توجه کرد هماهنگی آن با سری پروفیل است. برخلاف تصور بعضی افراد زهوار‌های آلومینیومی استاندارد یکسانی ندارند و هر سیستم پروفیل، ابعاد و طراحی مخصوص خود را دارد.

اگر زهوار متناسب با همان برند یا سری انتخاب نشود ممکن است به‌درستی در جای خود قفل نشود یا فشار نامناسبی به شیشه وارد کند.

از نظر دوام نیز آلومینیوم در برابر نور خورشید، رطوبت و تغییرات دمایی مقاومت خوبی دارد. با این حال اگر هنگام نصب یا تعویض از ابزار نامناسب استفاده شود احتمال ایجاد خط و خش یا تغییر شکل لبه‌های زهوار وجود دارد.

#زهوار پنجره UPVC چه تفاوتی با زهوار آلومینیومی دارد؟

زهوار پنجره UPVC از همان جنس پروفیل پنجره ساخته می‌شود تا از نظر رنگ، انبساط حرارتی و ظاهر با قاب هماهنگ باشد. این هماهنگی باعث می‌شود در تغییرات دمایی، فشار وارد شده به شیشه یکنواخت باقی بماند.

یکی از مزیت‌های این نوع زهوار نصب آسان‌تر آن نسبت به بسیاری از مدل‌های آلومینیومی است. در بیشتر موارد نصاب با استفاده از ابزار مخصوص می‌تواند بدون آسیب به قاب، زهوار را خارج کرده و دوباره نصب کند.

البته این به معنای عمر نامحدود آن نیست. در مناطقی که تابش مستقیم آفتاب شدید است یا پنجره سال‌ها در معرض گرما و سرما قرار دارد ممکن است زهوار به‌تدریج خشک و شکننده شود. در چنین شرایطی هنگام خارج کردن زهوار برای تعویض شیشه، احتمال ترک خوردن آن بیشتر است.

از تجربه تعمیر پنجره‌های قدیمی می‌توان گفت بسیاری از زهوار‌هایی که بیش از 10 سال عمر دارند هنگام باز شدن دیگر قابلیت استفاده مجدد ندارند و بهتر است هم‌زمان با تعویض شیشه، زهوار نیز جایگزین شود.

#چه زمانی باید زهوار پنجره را تعویض کرد؟

زهوار معمولاً تا زمانی که آسیب نبیند نیازی به تعویض ندارد. اما برخی نشانه‌ها نشان می‌دهند که ادامه استفاده از آن می‌تواند عملکرد پنجره را تحت تاثیر قرار دهد.

جدول زیر رایج‌ترین علائم خرابی زهوار را نشان می‌دهد:

اگر چند مورد از این علائم هم‌زمان مشاهده شود بهتر است پنجره توسط یک تکنسین بررسی شود. در بسیاری از موارد تعویض زهوار مشکل را برطرف می‌کند و نیازی به تعویض کل پنجره نیست.

#آیا زهوار پنجره قابل تعمیر است؟

پاسخ این سؤال به نوع آسیب بستگی دارد.

اگر زهوار فقط از جای خود خارج شده باشد و خارهای نگهدارنده سالم باشند معمولاً می‌توان آن را دوباره نصب کرد. اما اگر ترک خورده، شکسته یا تغییر شکل داده باشد تعمیر راه‌حل مطمئنی نیست.

گاهی دیده می‌شود که برای جلوگیری از هزینه تعویض از چسب یا پیچ برای ثابت نگه داشتن زهوار استفاده می‌شود. این روش شاید در کوتاه‌مدت مشکل را پنهان کند اما فشار نامتوازن روی شیشه ایجاد می‌کند و حتی احتمال شکستن شیشه دوجداره را افزایش می‌دهد.

هزینه تعویض زهوار در مقایسه با هزینه تعویض شیشه یا تعمیر کامل پنجره بسیار کمتر است به همین دلیل در صورت آسیب‌دیدگی جایگزینی آن معمولاً انتخاب منطقی‌تری خواهد بود.

#هنگام تعویض زهوار پنجره به چه نکاتی باید توجه کرد؟

تعویض زهوار اگرچه نسبت به بسیاری از تعمیرات پنجره ساده‌تر است اما نیاز به دقت دارد. انتخاب قطعه نامناسب یا نصب نادرست می‌تواند باعث کاهش عملکرد پنجره شود.

مهم‌ترین نکاتی که باید در نظر داشته باشید عبارت‌اند از:

• زهوار باید دقیقاً با نوع پروفیل پنجره سازگار باشد.

• ضخامت زهوار باید متناسب با ضخامت شیشه انتخاب شود.

• هنگام خارج کردن زهوار از ابزار مخصوص استفاده شود تا به پروفیل آسیب نرسد.

• در صورت فرسودگی لاستیک‌های آب‌بندی بهتر است هم‌زمان آن‌ها نیز بررسی یا تعویض شوند.

• پس از نصب باید از ثابت بودن شیشه و نبود فاصله بین زهوار و قاب اطمینان حاصل شود.

در بسیاری از پروژه‌های تعمیر بی‌توجهی به همین نکات باعث می‌شود پنجره پس از مدت کوتاهی دوباره نیاز به تنظیم یا تعمیر پیدا کند. این در حالی است که انتخاب قطعه مناسب و نصب صحیح عمر پنجره را سال‌ها افزایش می‌دهد.

#آیا می‌توان زهوار پنجره را بدون کمک نصاب تعویض کرد؟

این سؤال معمولاً زمانی مطرح می‌شود که زهوار ترک خورده یا شیشه نیاز به تعویض دارد. از نظر فنی خارج کردن زهوار کار پیچیده‌ای نیست اما این به معنی ساده بودن فرآیند تعویض نیست.

در پنجره‌های دوجداره زهوار‌ها با فشار مشخصی روی شیشه قرار می‌گیرند. اگر هنگام خارج کردن آن‌ها از ابزار نامناسب استفاده شود احتمال لب‌پریدگی پروفیل، شکستن زهوار یا حتی آسیب دیدن شیشه وجود دارد.

همچنین اگر زهوار جدید به‌درستی در جای خود قفل نشود شیشه تحت فشار نامتعادل قرار می‌گیرد و ممکن است در طول زمان دچار ترک شود.

اگر فقط قصد تمیز کردن یا بررسی وضعیت زهوار را دارید بهتر است از باز کردن آن خودداری کنید زیرا نصب مجدد آن بدون ابزار و تجربه کافی همیشه نتیجه مطلوبی ندارد. اما اگر زهوار آسیب دیده یا قرار است شیشه تعویض شود انجام این کار توسط فردی که با ساختار پنجره آشناست ریسک بروز خسارت را کاهش می‌دهد.

#زهوار مناسب را چگونه انتخاب کنیم؟

اگر قصد خرید زهوار دارید تنها ملاک انتخاب نباید رنگ یا ظاهر آن باشد. برای اینکه زهوار عملکرد مناسبی داشته باشد باید با مشخصات فنی پنجره مطابقت داشته باشد.

پیش از خرید این موارد را بررسی کنید:

اگر مدل پنجره را نمی‌شناسید بهتر است پیش از خرید از زهوار فعلی عکس بگیرید یا ابعاد آن را اندازه‌گیری کنید. این کار احتمال انتخاب قطعه اشتباه را کاهش می‌دهد.

#جمع‌بندی

زهوار شاید یکی از کوچک‌ترین اجزای پنجره باشد اما نقش آن در عملکرد کلی پنجره بسیار مهم است. این قطعه شیشه را در جای خود نگه می‌دارد به آب‌بندی کمک می‌کند و در حفظ عایق صوتی و حرارتی پنجره نقش دارد.

اگر زهوار دچار شکستگی، تغییر شکل یا لق‌شدگی شود معمولاً نیازی به تعویض کل پنجره نیست و با جایگزینی این قطعه می‌توان مشکل را برطرف کرد.

البته انتخاب زهوار مناسب و نصب صحیح آن اهمیت زیادی دارد زیرا استفاده از قطعه نامتناسب یا نصب غیراصولی می‌تواند به شیشه و پروفیل آسیب برساند.

در صورتی که متوجه لرزش شیشه، ورود باد از اطراف آن یا شکستگی زهوار شده‌اید بهتر است پیش از گسترش آسیب، پنجره توسط یک متخصص بررسی شود. در بسیاری از موارد یک تعمیر ساده و کم‌هزینه می‌تواند عملکرد اولیه پنجره را بازگرداند.